Ana içeriğe atla

Ağır Metal Kirliliği ve Kenevirin (Cannabis sativa L.) Fitoremediasyon Yönteminde Kullanılabilirliği [Makale]

Kenevir

Kenevir (Cannabis sativa L.)

İnce, dik ve uzun gövdesiyle yetiştirme amacına göre az veya çok dallanabilen, tek yıllık, otsu bir bitkidir. [1]

Kenevir (Cannabis sativa L.), insanlık tarihinde yetiştirilmiş, 2n=20 kromozomlu tek yıllık, C3 gurubundan uzun ve kuvvetli, tohumu ve lifleri için yetiştirilen ilk kültür bitkilerinden birisidir. Arkeolojik araştırmalar sonucunda M.Ö. 8000 yıllarına tarihlenen kenevirden üretilmiş kumaş kalıntılarına rastlanmıştır. [2]

M.Ö. 1500’lü yıllarda Anadolu’da kenevir üretimi yapıldığı bilinmektedir. Kenevir lifleri tarih boyunca tekstil üretiminde çok önemli yer tutmuş, ülke ekonomilerini şekillendirmiştir. Öyle ki 19. yy. sonlarına kadar dünya üzerindeki tüm tekstil ürünlerinin %80’inin hammaddesini kenevir lifi oluşturmuştur. [2]
__________

Kenevir: Çevre ve İnsan Sağlığı İçin Doğanın Mucizesi
Cannabis sativa L.

Kenevir (Cannabis sativa L.), tarih boyunca hem lif, tohum ve sap üretimi için, hem de tıbbi amaçlarla kullanılan çok yönlü, kadim bir bitkidir. Lif, kağıt, gıda, tekstil, yapı malzemesi ve ilaç üretimi gibi çok sayıda sektörde değerlendirilebilir.

Çevre ve İnsan Sağlığı İçin Doğanın Mucizesi

Kenevir, insanlık tarihinin en eski ve en faydalı bitkilerinden biri olarak, çevre dostu yapısı ve insan sağlığına olan katkılarıyla ön plana çıkmaktadır. Hem sürdürülebilir tarım, hem de ekolojik denge için büyük bir potansiyele sahip olan bu bitki, birçok farklı alanda kullanılabildiği gibi, çevresel sorunlarla mücadelede de önemli bir rol üstlenmektedir.

Kenevir, üretimi sırasında diğer birçok bitkiye kıyasla çok daha az su tüketir ve kimyasal gübre ya da pestisit kullanımına genellikle ihtiyaç duymaz. Toprağı zenginleştirme özelliği sayesinde tarım yapılan alanların verimliliğini artırır. Ayrıca, büyüme sürecinde yüksek miktarda karbondioksit emerek havayı temizler ve karbon ayak izini azaltmaya yardımcı olur. Bu özellikleri, keneviri hem iklim değişikliğiyle mücadelede, hem de doğanın korunmasında güçlü bir araç haline getirir.

İnsan sağlığına olan faydaları da kenevirin önemini artırır. Kenevirden üretilen gıda ürünleri, yüksek miktarda protein, lif ve omega-3 içeriğiyle besleyici bir süper gıda olarak kabul edilir. Bunun yanı sıra, kenevir yağı ve diğer türevleri, cilt sağlığından kronik ağrıların hafifletilmesine kadar geniş bir yelpazede sağlık sorunlarına doğal çözümler sunar. Ayrıca, biyoplastiklerden tekstil ürünlerine kadar birçok endüstriyel alanda kullanılabilen kenevir, yenilenebilir kaynakların öncüsü olarak dikkat çeker.

Kenevir, hem çevre dostu özellikleriyle doğayı koruma misyonunu üstlenir, hem de insan sağlığı ve endüstriyel üretim için benzersiz bir kaynak sunar. Doğanın bize sunduğu bu mucizevi bitki, sürdürülebilir bir gelecek için önemli bir anahtar olabilir. Onun potansiyelini daha iyi anlayıp yaygınlaştırmak, hem gezegenimiz, hem de insanlık için büyük bir adım olacaktır.


YEŞİL HAZİNE: KENEVİR

1. Bir dönümlük kenevir, 25 dönümlük orman kadar oksijen üretir.
2. Bir dönümlük kenevirden, 4 dönüm ağaca eş kağıt üretilebilir.
3. Kenevir tam 8 kez kağıda dönüştürülebilirken, ağaç 3 kez kağıda dönüştürülebilir.
4. Kenevir 4 ayda yetişir, bir ağaç ise 20 - 50 yılda.
5. Kenevir, gerçek bir radyasyon temizleyicidir.
6. Kenevir dünyanın her yerinde yetiştirilebilir ve çok az suya ihtiyaç duyar. Ayrıca kendisini böceklerden koruyabildiği için tarım ilacına da ihtiyaç duymaz.
7. İlk kot pantolon, kenevirden yapılmıştır; hatta "KANVAS" kelimesi kenevir ürünlerine verilen isimdir.
8. Kenevir ayrıca ip, halat, çanta, ayakkabı, şapka yapımı için de ideal bir bitkidir.
9. Kenevirden yapılan ilaçlar, bazı hastalıkların tedavisinde kullanılmaktadır.
10. Kenevir tohumunun protein değeri çok yüksektir ve içindeki Omega 3-6-9 yağ asitleri de doğada başka hiçbir yerde bulunmamaktadır.
11. Kenevirin üretimi soyadan bile daha ucuzdur.
12. Kenevirle beslenen hayvanlar, hormon takviyesine ihtiyaç duymaz.
13. Tek kullanımlık plastik ürünlerin tamamı kenevirden üretilebilir ve Bio-polimer kenevir plastiğinin doğaya dönüşmesi oldukça kolaydır.
14. Bir arabanın gövdesi kompozit olarak kenevirden yapılırsa, dayanıklılığı çelikten tam 10 kat fazla olur.
15. Binaların yalıtımı için de kullanılabilir; yangına dayanıklı, ucuz ve esnek bir inşaat malzemesidir.
16. Kenevirle yapılan sabunlar ve kozmetik ürünler, suyu kirletmez. Cilde hayat verir. 

Kenevir (Cannabis sativa L.)

"Yeşil Hazine: Kenevir" Kaynak: Endüstriyel Kenevir Forumu I - II, İstanbul Aydın Üniversitesi, 2018 ve 2019 [Sayfa: 168 - 169]
1. ve 2. Endüstriyel Kenevir Forumu'nun PDF Dosyası: 


ÖNERİLEN MAKALELER


ÇEVRE SAĞLIĞININ İYİLEŞTİRİLMESİNDE
KENEVİRİN (Cannabis sativa L.) KULLANIMI 

ÇEVRE SAĞLIĞININ İYİLEŞTİRİLMESİNDE KENEVİRİN (Cannabis sativa L.) KULLANIMI | Kenevir Birliği



AĞIR METAL KİRLİLİĞİ VE KENEVİR BİTKİSİNİN
(Cannabis sativa L.) FİTOREMEDİASYON YÖNTEMİNDE KULLANILABİLİRLİĞİ

ÇEVRE SAĞLIĞININ İYİLEŞTİRİLMESİNDE KENEVİRİN (Cannabis sativa L.) KULLANIMI | Kenevir Birliği



Önerilen Sayfalar / Kaynaklar
(Kitap, Kitapçık, Makale, Sunum, Rapor, vb.)


Kenevir Birliği'ndeki Tüm Sayfalar, Ana Konular, Kenevirin Kullanım Alanları ve Kategoriler:

En çok okunan yayınlar

Tıbbi Kenevir Eczanelere Geliyor: Türkiye’de Yeni Bir Dönem Başlıyor!

Aşağıdaki 4 Temmuz 2025 tarihli " Tıbbi Kenevir Eczanelere Geliyor: Türkiye’de Yeni Bir Dönem Başlıyor! " başlıklı haber yazısı, TibbiKenevir.com sitesinden alıntı yapılmıştır. Türkiye'de tıbbi kenevirin geleceği için tarihi bir adım atıldı! Uzun süredir beklenen ve büyük bir merakla takip edilen  tıbbi kenevir in eczanelerde satışını öngören yasa tasarısı, 3 Temmuz 2025 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu'ndan geçerek önemli bir aşamayı geride bıraktı. Bu gelişme, hem hastalar hem de sağlık sektörü için yeni bir dönemin kapılarını aralıyor. Yasa Tasarısı Ne Getiriyor? Temel Hükümler Komisyondan geçen " Sağlıkla İlgili Bazı Kanunlarda ve 663 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi ", tıbbi kenevirin kontrollü bir şekilde sağlık sistemine entegrasyonunu hedefliyor. Tasarının ana hatları şu şekilde özetlenebilir: • Eczanelerde Reçeteli Satış : En önemli değişiklikle...

Kenevir Liflerinin Eldesi, Karakteristik Özellikleri ve Tekstil Endüstrisindeki Uygulamaları [Makale]

KENEVİR LİFLERİNİN ELDESİ, KARAKTERİSTİK ÖZELLİKLERİ VE TEKSTİL ENDÜSTRİSİNDEKİ UYGULAMALARI Seher KAYA, Eren ÖNER Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi Yıl 2020, Cilt: 11, Sayı: 1, 108 - 123, 03.06.2020 https://doi.org/10.29048/makufebed.693406 Derleme Makalesi ÖZ Kenevir, yenilenebilir ve sürdürülebilir karakterde ve çok amaçlı bir ürün olması sebebiyle bilimsel, sektörel ve ekonomik yönlerden günden güne önem kazanan bir malzeme olmaktadır. Esasında kenevir bitkisi insanlık tarihi boyunca kullanılmış en eski lif bitkilerinden birisidir. Buna karşın kenevir üretimi, esrar eldesinde kullanılabilmesi ve zamanla sentetik liflerin yaygınlaşması sebebiyle küresel anlamda gerilemiş ve ülkemizde ise bitme noktasına gelmiştir. Tekstil, ilaç, kâğıt, biyoyakıt, kozmetik ve otomotiv gibi birçok farklı sektörde oldukça geniş bir kullanım alanı olan kenevir, petrol ve petrokimyanın kullanıldığı her alanda alternatif olan, üstün özelliklere sahip bir bitkidir. Ayrıca k...

Endüstriyel Kenevirin Stratejik Önemi Ankara’da Konuşuldu

Endüstriyel kenevirin stratejik önemi Ankara’da konuşuldu Ankara Kent Konseyi’nde "Endüstriyel Kenevirin Stratejik Önemi" başlıklı toplantı gerçekleştirildi. Toplantıda kenevirin kullanım alanları konuşulurken Prof. Dr. Yılmaz, “Kenevir farklı sektörlere hammadde oluşturması anlamından ilginç bir özelliğe sahip.” dedi. 1 Ekim 2025 | Yeni Ankara Ankara Kent Konseyi (AKK) Kırsal Kalkınma Çalışma Grubu, Yozgat Bozok Üniversitesi, Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) ve Bozok Tarımsal Kalkınma Kooperatifi işbirliğinde "Endüstriyel Kenevirin Stratejik Önemi" konulu toplantı gerçekleştirildi. Kenevir İhtisas Üniversitesi olarak seçilen Bozok Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Güngör Yılmaz, kenevir hakkındaki çalışmalarını anlatarak, “Biz Bozok Üniversitesi olarak 2020 yılından beri endüstriyel kenevirle ilgili çalışmalar yapıyoruz. Kenevir araştırma entitüsü kurduk. Bu enstitü bünyesinde tarım ve gıda, malzeme ve enerji, temel bilimler ve sağlık olmak üzere üç anabilim d...

Kenevirin Sistematiği ve Alt Türleri - Bölüm 5 (Kenevir Tarımı Kitabı)

5. Kenevirin Sistematiği ve Alt Türleri Her ne kadar taksonomistlerle tam bir uyum içerisinde olmasa da kenevir, Cannabinaceae familyası içerisinde Cannabis cinsi içerisinde tek türdür. • Takım : Urticales  • Familya : Cannabinaceae  • Cins : Cannabis  Kenevir sistematik bakımdan aşağıdaki varyetelere sahiptir: • Cannabis sativa var. vulgaris L. (Kültürü yapılan kenevir)  • Cannabis sativa var. indica Lam. (Hint keneviri)  • Cannabis sativa subvar. gigantica (Dev cüsseli kenevir)  • Cannabis sativa var. ruderalis (Yabani kenevir)  Kültürü yapılan kenevir bitkisi diploid yapıda ve 20 kromozomludur. Resim 12. Kenevir Türleri Çok sayıda alt türü bulunan kenevirin, Cannabis sativa L. ssp. vulgaris geçmişte elyaf üretimi için kullanılmaktaydı. Cannabis sativa L. indica alt türü ise daha çok THC içerdiği için narkotik amaçla kullanılmıştır. Doğada kendiliğinden yetişen yabani kenevir ise Cannabis sativa L. ruderalis ’tir. Ancak taksonomik olarak b...

Türkiye'de Endüstriyel Kenevir Yetiştiriciliğine İzin Verilen İller

Türkiye'de Endüstriyel Kenevir Ekim İzni Verilen İller SİVAS VE KONYA İLE BİRLİKTE 21 İZİNLİ İLİMİZ: Amasya, Antalya, Bartın, Burdur, Çorum, İzmir, Karabük, Kastamonu, Kayseri, Kütahya, Malatya, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Tokat, Uşak, Yozgat, Zonguldak illerinde ve bu illerin bütün ilçelerinde izinli kenevir yetiştiriciliği yapılabilir. (1)   Sivas (20. İl ) 2021 üretim yılından itibaren Sivas'a endüstriyel kenevir ekim izni verilmiştir. (2) Konya (21. İl ) 2024 üretim yılından itibaren Konya’ya endüstriyel kenevir ekim izni verilmiştir. (3) KAYNAKLAR: (1) Yönetmelikte Yer Alan İlk 19 İzinli İl KENEVİR YETİŞTİRİCİLİĞİ VE KONTROLÜ HAKKINDA YÖNETMELİK İKİNCİ BÖLÜM Yetiştiricilikle İlgili Hükümler Yetiştiricilik izni verilebilecek bölgeler MADDE 5 –(1) İzinli kenevir yetiştiriciliği; Amasya, Antalya, Bartın, Burdur, Çorum, İzmir, Karabük, Kastamonu, Kayseri, Kütahya, Malatya, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Tokat, Uşak, Yozgat ve Zonguldak illerinde ve bu illerin bütün ilçe...

Kenevir Tarımı - Bölüm 7 (Kenevir Tarımı Kitabı)

7. Kenevir Tarımı 7.1. İklim İstekleri Kenevir, geniş bir adaptasyon kabiliyetine sahiptir. Bu nedenle ılık iklim kuşağından subtropik iklim kuşağına kadar yayılmış bir bitkidir. Kenevir ülkemizde yazlık olarak yetiştirilmektedir. Ekim öncesi yağış ihtiyacı fazladır. Hafif donlara karşı dayanıklı olan kenevir, ilkbahar geç donlarına karşı hassas olduğundan, -5 °C’den daha düşük sıcaklıklarda zarar görür. Tohum üretimi için sıfır derecenin altında olmayan asgari beş aylık ve lif için ise dört aylık bir gelişme periyoduna ihtiyacı vardır. Karadeniz Bölgesi sahil kuşağı için nisan ayının 10-30 arasında, İç ve Geçit bölgelerde mart ayı sonunda, nisan başında ekim gerçekleştirilmelidir. Karadeniz kıyı şeridi gibi nemli olan bölgelerde rahatlıkla yetiştirilir fakat kurak bölgelerde sulama yapmak şartıyla yetiştirilebilir. Kenevir bitkisi lif üretimi için 4 aylık, tohum için ise 5 aylık bir yetişme süresine ihtiyaç duymaktadır, özellikle Karadeniz gibi yağışlı ve nemli bölgelerimizde iyi bir ...

Endüstriyel Kenevir Sapı Atığının Farklı Bağlayıcılar ile Kenevir Betonu Üretiminde Değerlendirilmesi [Makale]

ENDÜSTRİYEL KENEVİR SAPI ATIĞININ FARKLI BAĞLAYICILAR İLE KENEVİR BETONU ÜRETİMİNDE DEĞERLENDİRİLMESİ Murat ŞAHİN İnşaat Mühendisliği Bölümü, Mühendislik - Mimarlık Fakültesi, Yozgat Bozok Üniversitesi, Yozgat, TÜRKİYE Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi Yıl 2022, Cilt: 10, Sayı: 1, 233 - 243, 31.01.2022 https://doi.org/10.29130/dubited.914963 Araştırma Makalesi ÖZ Geleneksel betonun çevresel etkisini düşürmek için kullanılan yöntemlerden bir tanesi bitki-bazlı agregaların kullanılmasıdır. Kenevir betonu mineral bağlayıcıların kenevir sapı parçaları ile birleştirilmesi ile elde edilmektedir. Bu çalışmada, Türkiye’de yetiştirilen atık endüstriyel kenevir saplarının kenevir betonu üretiminde değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, üç farklı bağlayıcı (çimento, hidrolik kireç ve kireç) ile yedi farklı bağlayıcı kombinasyonu oluşturulmuştur. Kütlece bir kısım kenevir, iki kısım bağlayıcı ve iki onda bir kısım su içeren kenevir betonlarının birim hacim ağırlığı, basınç daya...

Endüstriyel Kenevir ve Kullanım Alanları - Bölüm 3 (Kenevir Tarımı Kitabı)

3. Endüstriyel Kenevir ve Kullanım Alanları Kenevir doğal olarak THC içerir ve dioik bir bitki olup, gün uzunluğu, sıcaklık gibi çevre koşullarına çok duyarlı bir bitkidir. Değişen çevre koşullarına göre farklı gelişim şekli ve tepki gösterir. Bu sebeple, kenevirden yararlanma beklentisine göre; farklı ortam ve koşullar altında yetiştirmek suretiyle beklenen fayda sağlanmaktadır. Lif amaçlı (sık yetiştirilen) kenevirde Tetrahidrokannabinol (THC) oranı düşük kalırken seyrek yetiştirilen, gün ışığını çok alan, hatta ek ışık kaynağı altında yetiştirilen aynı kenevir genotipinden birkaç katı oranda THC alınabilmektedir. Tablo 2. Endüstriyel Kenevirin Modern Kullanım Alanları Kenevir üzerine yapılan araştırmalar, yetiştirme tekniği, tekstil sektörü, biyopolimer - biyoplastik ve çeşit ıslahı konularında yoğunlaşmaktadır. Bugüne kadar Avrupa’da tescil edilen 69 kenevir çeşidinin yarıya yakını son 10 yılda gerçekleştirilmiştir. Tescil edilen çeşitlerin çoğunluğu monoik (hermafrodit) çeşitlerdi...