Endüstriyel Kenevirde Lif Verimi - Bor İlişkisi [Makale]

ENDÜSTRİYEL KENEVİRDE LİF VERİMİ - BOR İLİŞKİSİ

Esat TOKGÖZ, Kutluhan GÜNGÖR, Hanife AKÇA, Mehmet İPEK, Mehmet Satı SEZER, Mert DURMUŞ, Süleyman TABAN

Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi | Araştırma Makalesi

Yıl 2025, Cilt: 13, Sayı: 1, 53 - 61, 15.06.2025

Öz

Çalışmada bor (B) noksan alanlarda yetiştirilen endüstriyel kenevirin (Cannabis sativa L, cv: Vezir) B uygulamasına tepkisini ortaya koymak ve B uygulamasının endüstriyel kenevirin gelişimi ve lif verimi üzerine etkilerini belirlemek amaçlanmıştır. Endüstriyel kenevir bitkisi ile yürütülen tarla denemesi Kastamonu ili, Taşköprü ilçesi Kızılcaörhen Köyü sınırları içerisinde 23.04.2023 tarihinde tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekerrürlü olacak şekilde üretici tarlasında (41.51126 K, 34.02726 D, yükseklik 708 m) yürütülmüştür. Denemede topraklara 0, 0.2 ve 0.4 kg B da-1 olacak şekilde % 20.8 B içeren Etidot-67 (Disodyum oktaborat tetrahidrat, Na3B8O13.4H2O) gübresinden çözelti formunda toprak yüzeyine püskürtülmüş ve çapa kullanılarak toprakla karıştırılmıştır. Toprak analiz sonuçları göre ekimle birlikte 8 kg N da-1, 8 kg P2O5 da-1 ve 8 kg K2O da-1 15-15-15 gübresi uygulanmış, üst gübreleme olarak ise bitkiler yaklaşık 30 cm boya ulaştığında 4 kg N da-1 olacak şekilde üre uygulanmıştır. Hasat sonrası bitkilerde yapılan ölçüm ve analizler sonucunda, endüstriyel kenevir bitkisinde yaş ve kuru ağırlık ile bitki boyu ve teknik sap uzunluğu uygulanan B’a bağlı olarak artmış ve B’lu gübrelemenin bu parametreler üzerine etkili olduğu belirlenmiştir. Kontrol uygulamasına 0.4 kg B da-1 uygulandığında yaş ağırlık miktarında % 28.8, kuru ağırlık miktarında % 27.2, lif veriminde % 73.5 ve lif randımanında ise % 41.2 oranında artış olmuştur. Kontrole göre 0.4 kg B da-1 uygulandığında bitki boyu % 20.7 ve teknik sap uzunluğu % 24.4 oranında artmıştır. Bor uygulanmadığında endüstriyel kenevir bitkisi yaprağında B konsantrasyonu kritik konsantrasyonun (< 20 mg B kg-1) altında olduğu belirlenirken 0.4 kg B da-1 uygulandığında yaprakta ve lifte B konsantrasyonu artmış ve endüstriyel kenevir bitkisi yaprağında belirlenen B noksanlığı B uygulaması ile normal düzeye çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler: Endüstriyel kenevir (Cannabis sativa L.), sap verimi, lif verimi, lif randımanı, bor konsantrasyonu

Sonuç

Kastamonu ili Taşköprü ilçesi Kızılcaörhen köyünde yürütülen tarla denemsinde bor uygulaması öncesinde toprakta ve endüstriyel kenevir bitkisinde bor konsantrasyonu sağlıklı bitki gelişimi için yeterli düzeyde olmadığı hem toprakta hem de bitkide belirlenen bor konsantrasyonunun sınır değerinin altında olduğu belirlenmiştir.

Bor uygulamaları sonucunda endüstriyel kenevir bitkisinde yaş ve kuru ağırlık, lif verimi, lif randımanı, bitki boyu ile teknik sap uzunluğu artmıştır. Bor noksanlığı görülen alanda yetiştirilen endüstriyel kenevir bitkisi borlu gübrelemeye olumlu tepki vermiş ve hem yaprağın hem de lifin bor konsantrasyonu optimum düzeye çıkmıştır. Elde edilen bu sonuçlara göre endüstriyel kenevir yetiştirilen alanlarda ekim öncesi yapılacak toprak analiz sonuçlarına göre borlu gübrenin gübreleme programına dahil edilmesi yerinde bir uygulama olacaktır.

Uygulanan borun endüstriyel kenevir bitkisinin yapraklarında belirlenen bor konsantrasyonunun lifte belirlenen bor konsantrasyonundan daha fazla olması borun life daha az taşındığı sonucuna varılmıştır. Yaprağa oranla life daha az taşınması üzerinde çalışılması gereken bir bulgu olmuştur.

Makalenin Tamamı ⬇️