Ana içeriğe atla

Ağır Metal Kirliliği ve Kenevirin (Cannabis sativa L.) Fitoremediasyon Yönteminde Kullanılabilirliği [Makale]

Kenevir, Tekstilde Yeni Dönemin Anahtarı Olacak

Kenevir, Tekstilde Yeni Dönemin Anahtarı Olacak

Hazır giyim ve konfeksiyon sektörünün geleceği olan kenevir, İzmir’de yapılan “Sürdürülebilir Gelecek için Kenevir Çalıştayı”nda ele alındı. Sürdürülebilir üretimin temel taşlarından biri haline gelen kenevir, düşük su tüketimi, çevreci yapısı ve yüksek dayanıklılığıyla tekstil sektöründe çevre dostu dönüşümün kapılarını aralıyor. 

Geçmişten günümüze dünyanın kadim bitkileri arasında yer alan kenevir, sağlıktan inşaata, tekstilden otomotiv, kağıt sektörüne çok geniş yelpazede kullanım alanına sahip olmasıyla dikkat çekiyor. Sürdürülebilirlik açısından büyük değer taşıyan doğal bir kaynak olan kenevir, uzun yıllar ihmal edilse de son dönemde üzerinde önemli çalışmalar yapılıyor. Türkiye'de kenevirin ekonomiye kazandırılması ve daha fazla katma değer elde edilmesini sağlamak amacıyla "endüstriyel kenevir" alanında akademisyenler bilimsel çalışmalar yürütmekte, sanayiciler ve ziraatçılar endüstriye önemli yatırımlar yapıyor. Sanayi ve sağlık sektörü açısından kilit bir öneme sahip olan ve her zerresi ekonomiye kazandırılabilen mucizevi bitki kenevirin yetiştirilmesinden ürüne dönüşmesine kadar sürecin parçası olan tüm paydaşlara farkındalık kazandırılması ve konunun öneminin daha geniş kitleler tarafından daha iyi anlaşılması amacıyla TMMOB Tekstil Mühendisleri Odası İzmir Şubesi ve Ege İhracatçı Birlikleri işbirliğiyle “Sürdürülebilir Gelecek için Kenevir Çalıştayı” düzenlendi. Çalıştayda hammadde olarak kenevirin tekstil sektöründeki sürdürülebilirlik potansiyeli kapsamlı biçimde ele alındı.

Ege Hazırgiyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği Başkan Yardımcısı Çağlar Bağcı
Ege Hazırgiyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği Başkan Yardımcısı Çağlar Bağcı

Kenevir geleceğin parlayan hammaddesi olacak

Kenevirin sürdürülebilirlik açısından büyük değer taşıyan doğal bir kaynak olduğuna dikkat çeken Ege Hazırgiyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği Başkan Yardımcısı Çağlar Bağcı, "Uzun yıllar ihmal edilmiş olsa da, kenevir; düşük su ihtiyacı, toprağı zenginleştirme özelliği, geri dönüştürülebilir yapısı ve ekolojik dengeye katkısıyla yalnızca çevreci değil, aynı zamanda ekonomik ve stratejik anlamda da yüksek potansiyele sahip bir ürün olarak dikkat çekiyor. Aynı zamanda kenevir, hafifliği, dayanıklılığı ve yanmaya karşı dirençli yapısıyla sadece tekstilde değil, otomotivden yapı malzemelerine, kağıt endüstrisinden kompozit ürünlere kadar birçok sektörde de tercih edilebilecek niteliği bulunuyor. Kenevir, kullanım çeşitliliği ve çevreci özellikleri sayesinde geleceğin parlayan hammaddelerinden biri olmaya aday. Bu yönüyle sadece bir ürün değil, aynı zamanda sürdürülebilir sanayi politikalarının yapı taşlarından biri olma potansiyeli taşıyor" dedi.

Hazır giyim sektörü geleceğini kenevir üzerinden planlıyor

Hazır giyim ve konfeksiyon sektörü açısından sürdürülebilirliğin yalnızca bir tercih olmadığını, kaçınılmaz bir gereklilik olduğuna vurgu yapan Bağcı, "Özellikle 2026 yılında yürürlüğe girecek Avrupa Birliği Yeşil Mutabakatı regülasyonları, sektörümüzün doğal elyaflara yönelmesini kaçınılmaz hale getiriyor. Bu bağlamda kenevir, yalnızca çevre dostu bir alternatif değil, aynı zamanda yeni regülasyonlara uyum sürecinde de sektörümüz için kritik bir çözüm olacak. Çalıştayın, kenevirin tarımsal üretiminden tekstil sanayisindeki kullanımına kadar uzanan yolculuğunu hep birlikte değerlendirme fırsatı buluyoruz. Ortaya koyacağımız görüş ve öneriler yalnızca bugünü değil, aynı zamanda geleceğimizi de şekillendirecek nitelikte olacak." diye konuştu.

Ege Tekstil ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği Başkan Yardımcısı Muzaffer Kayhan
Ege Tekstil ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği Başkan Yardımcısı Muzaffer Kayhan

Çevreci ve stratejik ürün

Kenevirin, çok yönlü kullanımı, çevre dostu üretim özellikleri ve yüksek ekonomik potansiyeli ile öne çıkan bir bitki olduğunu aktaran Ege Tekstil ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği Başkan Yardımcısı Muzaffer Kayhan, tekstil ve hazır giyim sektörlerinde ise dayanıklı ve uzun ömürlü olması, UV ışınlarına karşı yüksek direnç, geri dönüştürülebilir ve biyolojik olarak parçalanabilir ve doğal antibakteriyel özelliği sayesinde tercih edildiğini söyledi. Kenevirin teknik özellikleri ile sektörleri açısından büyük avantajlarını dile getiren Kayhan çevreci özelliklerini ise şöyle anlattı: "⁠Pamuk gibi geleneksel liflere kıyasla yüzde 50–70 daha az suyla büyür. ⁠Doğal olarak zararlılara karşı dayanıklı olup, pestisit ve herbisit kullanımını en aza indirir. ⁠Yılda birden fazla hasat imkânı sunarak toprağı verimli kullanır. ⁠Fitoremediasyon özelliği sayesinde kirli toprakları temizler, organik madde birikimini arttırır. En önemlisi, karbon yutak özelliğiyle atmosferdeki karbondiokstiti emerek iklim değişikliğiyle mücadeleye katkı sağlaması, fotosentez yoluyla atmosfere salınan karbondioksiti hızla bünyesinde depolamasıdır. Bu özellikler, keneviri sadece ekonomik değil, ekolojik açıdan da stratejik bir ürün haline getiriyor."

Kenevir, Tekstilde Yeni Dönemin Anahtarı Olacak

KENAN YEŞİL / YENİGÜN
16 Mayıs 2025

Haber ve Fotoğraf Kaynak: YENİGÜN


Diğer Kaynaklar

》İLKSES
İzmir’de kenevirin stratejik önemi masaya yatırıldı

》Ekonomi Gazetesi
'Kenevir pazarından pay alma potansiyelimiz büyük'

》İzmir’de Son Dakika
Kenevir sektöre nefes olacak: Tekstil mühendislerinden sürdürülebilirlik çağrısı
 

En çok okunan yayınlar

Amasya'nın Kenevir Üreticisine Bilgilendirme

Amasya'nın Kenevir Üreticisine Bilgilendirme Amasya'nın Gümüşhacıköy ilçesinde kenevir üretimi yapan üreticiler, kenevir verimini arttırmak için bilgilendirildi. Amasya’da S.S. Gümüşhacıköy İp Sicim Urgan Küçük Sanat Kooperatifi Başkanı Ümit Yetişir, Kenevir Üretimini canlandırmak için üreticileri bilgilendirmeye devam ediyor. Başkan Yetişir sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda şu ifadelere yer verdi. Amasya'nın Gümüşhacıköy ilçesinde yer alan kendir (kenevir) fabrikası, Türkiye'de kenevir endüstrisinin yeniden canlandırılması ve geliştirilmesinde kritik bir rol oynuyor. Bu rolü birkaç ana başlık altında ele alabiliriz: Kenevir Üretimini Canlandırma Fabrika, kenevir tarımını teşvik eden bir merkez görevi görüyor. Türkiye'de uzun yıllar boyunca kısıtlamalar ve ekonomik zorluklar nedeniyle unutulmaya yüz tutan kenevir tarımının yeniden canlanması için çiftçilerle sözleşmeli üretim yapıyor. Bu sayede çiftçilere pazarlama ve gelir garantisi sunarak kenevir ekimin...

Kenevir Tarımı - Bölüm 7 (Kenevir Tarımı Kitabı)

7. Kenevir Tarımı 7.1. İklim İstekleri Kenevir, geniş bir adaptasyon kabiliyetine sahiptir. Bu nedenle ılık iklim kuşağından subtropik iklim kuşağına kadar yayılmış bir bitkidir. Kenevir ülkemizde yazlık olarak yetiştirilmektedir. Ekim öncesi yağış ihtiyacı fazladır. Hafif donlara karşı dayanıklı olan kenevir, ilkbahar geç donlarına karşı hassas olduğundan, -5 °C’den daha düşük sıcaklıklarda zarar görür. Tohum üretimi için sıfır derecenin altında olmayan asgari beş aylık ve lif için ise dört aylık bir gelişme periyoduna ihtiyacı vardır. Karadeniz Bölgesi sahil kuşağı için nisan ayının 10-30 arasında, İç ve Geçit bölgelerde mart ayı sonunda, nisan başında ekim gerçekleştirilmelidir. Karadeniz kıyı şeridi gibi nemli olan bölgelerde rahatlıkla yetiştirilir fakat kurak bölgelerde sulama yapmak şartıyla yetiştirilebilir. Kenevir bitkisi lif üretimi için 4 aylık, tohum için ise 5 aylık bir yetişme süresine ihtiyaç duymaktadır, özellikle Karadeniz gibi yağışlı ve nemli bölgelerimizde iyi bir ...

Kenevir Liflerinin Eldesi, Karakteristik Özellikleri ve Tekstil Endüstrisindeki Uygulamaları [Makale]

KENEVİR LİFLERİNİN ELDESİ, KARAKTERİSTİK ÖZELLİKLERİ VE TEKSTİL ENDÜSTRİSİNDEKİ UYGULAMALARI Seher KAYA, Eren ÖNER Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi Yıl 2020, Cilt: 11, Sayı: 1, 108 - 123, 03.06.2020 https://doi.org/10.29048/makufebed.693406 Derleme Makalesi ÖZ Kenevir, yenilenebilir ve sürdürülebilir karakterde ve çok amaçlı bir ürün olması sebebiyle bilimsel, sektörel ve ekonomik yönlerden günden güne önem kazanan bir malzeme olmaktadır. Esasında kenevir bitkisi insanlık tarihi boyunca kullanılmış en eski lif bitkilerinden birisidir. Buna karşın kenevir üretimi, esrar eldesinde kullanılabilmesi ve zamanla sentetik liflerin yaygınlaşması sebebiyle küresel anlamda gerilemiş ve ülkemizde ise bitme noktasına gelmiştir. Tekstil, ilaç, kâğıt, biyoyakıt, kozmetik ve otomotiv gibi birçok farklı sektörde oldukça geniş bir kullanım alanı olan kenevir, petrol ve petrokimyanın kullanıldığı her alanda alternatif olan, üstün özelliklere sahip bir bitkidir. Ayrıca k...

Kenevirin Morfolojisi - Bölüm 6 (Kenevir Tarımı Kitabı)

6. Kenevirin Morfolojisi Kenevir, ince, dik ve uzun gövdesiyle yetiştirme amacına göre az veya çok dallanabilen tek yıllık, otsu bir bitkidir.  6.1. Kök Kenevir kazık kök sistemine sahiptir. Ana bir kazık kök ile bundan çıkan ikincil ve yan köklerden oluşmaktadır. Kazık kökler uygun nem ve toprak koşulları altında 3 - 4 m derinliğe kadar inebilir. Kök sistemi, toprağın 15-20 cm altından itibaren ağ şeklinde yayılmıştır. Güçlü kökleri toprağın derinlemesine doğru iner. Bununla birlikte, toprak koşulları olumsuz olursa, ana kök kısa kalır, yan kökler daha fazla gelişir. Resim 13. Kenevir Kök Resim 14. Kenevir Kök 6.2. Sap Kenevir sapları sert, otsu bir yapıya sahip olup beyaz olan odun kısmını, yeşil bir kabuk sarmıştır. Yetiştiği çevreye ve çeşidine bağlı olarak çapı 4-20 mm arasında, uzunluğu ise 1-6 m arasında değişebilmektedir. Boy, erkek kenevirlerde dişilere göre daha uzundur. İlk gelişme döneminde usareli olan kenevir sapları, yaşlandıkça odunlaşmaktadır. Sapın kesiti, hipokot...

Türkiye’nin İlk Kenevir Fabrikası 40 Yıl Sonra Yeniden Üretimde [Video]

Türkiye’nin yüzde 100 kenevirden iplik üretimi gerçekleştiren tek tesisi olan Amasya’daki Gümüşhacıköy Kenevir Fabrikası, 40 yıl sonra devletin desteğiyle yeniden ayağa kaldırılarak faaliyete başladı. Pas tutup üzerlerini örümcek ağı saran tesisteki İtalyan marka makineler elden geçirilip Orta Karadeniz Kalkınma Ajansı’ndan (OKA) sağlanan kaynakla ekonomiye kazandırıldı. Dönemin en modern tekstil makineleri şalter kapatmıştı 1970 yılında faaliyete başlayan Gümüşhacıköy İp Sicim Urgan Küçük Sanat Kooperatifi el işçiliği ile kenevir ürünleri üretirken işleri büyüterek 1984 yılında kenevir elyafından ip üretmek amacıyla bir fabrika kurdu. Dönemin Tarım ve Köyişleri Bakanının da katıldığı törenle açılan fabrikanın ihtiyaç duyduğu kenevir, Vezirköprü, Hamamözü, Merzifon ve Gümüşhacıköy’den tedarik ediliyordu. Yörede ekili kenevirlerin işlenmesiyle ilk yıllar adından söz ettiren tesiste yüzden fazla kişi istihdam edildi. Ancak sonrasında ham maddenin azalması ve sermayesinin yetersizliği ned...

Endüstriyel Kenevir ve Kullanım Alanları - Bölüm 3 (Kenevir Tarımı Kitabı)

3. Endüstriyel Kenevir ve Kullanım Alanları Kenevir doğal olarak THC içerir ve dioik bir bitki olup, gün uzunluğu, sıcaklık gibi çevre koşullarına çok duyarlı bir bitkidir. Değişen çevre koşullarına göre farklı gelişim şekli ve tepki gösterir. Bu sebeple, kenevirden yararlanma beklentisine göre; farklı ortam ve koşullar altında yetiştirmek suretiyle beklenen fayda sağlanmaktadır. Lif amaçlı (sık yetiştirilen) kenevirde Tetrahidrokannabinol (THC) oranı düşük kalırken seyrek yetiştirilen, gün ışığını çok alan, hatta ek ışık kaynağı altında yetiştirilen aynı kenevir genotipinden birkaç katı oranda THC alınabilmektedir. Tablo 2. Endüstriyel Kenevirin Modern Kullanım Alanları Kenevir üzerine yapılan araştırmalar, yetiştirme tekniği, tekstil sektörü, biyopolimer - biyoplastik ve çeşit ıslahı konularında yoğunlaşmaktadır. Bugüne kadar Avrupa’da tescil edilen 69 kenevir çeşidinin yarıya yakını son 10 yılda gerçekleştirilmiştir. Tescil edilen çeşitlerin çoğunluğu monoik (hermafrodit) çeşitlerdi...

Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolü Hakkında Yönetmelik

KENEVİR YETİŞTİRİCİLİĞİ VE KONTROLÜ HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, kenevire bağlı uyuşturucu madde üretiminin engellenmesinin sağlanması için izinli kenevir yetiştiriciliğine ve izinsiz kenevir yetiştiriciliğine dair yapılacak işlemlere ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir. Kapsam MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, kenevir yetiştiriciliği yapılmasına izin verilecek il ve ilçelerin tespitine, yetiştiricilik izinlerinin verilmesine, izinli ve izinsiz kenevir yetiştiriciliğine yönelik uygulanacak işlemler ile gerekli kontrollere ve bu kontrollerde görev alacak personelin niteliklerine yönelik hükümleri kapsar. Dayanak MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik; 3/6/2011 tarihli ve 639 sayılı Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 28 inci maddesi ile 12/6/1933 tarihli ve 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanunun 23 üncü maddesine dayanılarak hazı...

Türkiye’de Kenevir Yetiştiriciliğinin Ekonomik Olarak Yapılabilirliği: Samsun İli Vezirköprü İlçesi Örneği [Makale]

TÜRKİYE’DE KENEVİR YETİŞTİRİCİLİĞİNİN EKONOMİK OLARAK YAPILABİLİRLİĞİ: SAMSUN İLİ VEZİRKÖPRÜ İLÇESİ ÖRNEĞİ Mehmet AYDOĞAN, Yunus Emre TERZİ, Şahin GİZLENCİ, Mustafa ACAR, Alpay ESEN, Hüseyin MERAL Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi Yıl 2020, Cilt 35, Sayı 1, 35 - 50, 14.02.2020 Araştırma Makalesi ÖZ Bu çalışma endüstriyel kenevir yetiştiriciliğinin ekonomik olarak yapılabilirliğini ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın ana materyalini Vezirköprü ilçesinde gayeli olarak seçilen 15 kenevir işletmesinden anket ve mülakat yoluyla elde edilen veriler oluşturmaktadır. Analizlerde kullanılan veriler 2018 - 2019 üretim sezonunu kapsamaktadır. Kenevir işletmeleri, kenevir üretim amaçlarına göre gruplara ayrılmış ve birim alandan elde ettikleri kâr açısından karşılaştırılmıştır. Dünya ve Türkiye kenevir ekim alanları ile ithalatındaki gelecek dönemli öngörülerin yapılmasında çift üstel düzeltme yönteminden yararlanılmıştır. Araştırmada, Vezirköprü ilçesinde kenevir tarımının; aynı bitkid...